ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਸੋਨਮ ਵਾਂਗਚੁਕ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਰਕੁਨ, ਜਿਸਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਨਸਾਫ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ ‘ਤੇ 26 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪਾਈ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦਰਦ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਪੀੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇੰਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵੀ ਦਾਣਾ ਖਾਧੇ ਬਿਨਾਂ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਸੀ। ਕਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ “ਸਮਝੌਤਾ” ਅਤੇ “ਸੌਦੇ” ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਗਚੁਕ ਇੰਨੇ ਦੁਖੀ ਸਨ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਆਈਸੀਯੂ ਬੈੱਡ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਦਾ ਵੀਡੀਓ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਆਪਣਾ ਦਰਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਤਾੜਨਾ ਕੀਤੀ।
28 ਜੂਨ ਨੂੰ ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ ‘ਤੇ ਮਰਨ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਕਾਕਰੋਚ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਸੀਜੇਪੀ) ਵੱਲੋਂ 20 ਜੂਨ ਨੂੰ ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ ਵਿਖੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਉਦੋਂ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਸੋਨਮ ਵਾਂਗਚੁਕ 28 ਜੂਨ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ‘ਤੇ ਵਰਤ ‘ਤੇ ਬੈਠੀ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਵਰਤ ਦੇ ਦਿਨ ਬੀਤਦੇ ਗਏ, ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਕਵਰੇਜ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ 18 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਰੋਧ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਂਗਚੁਕ ਪ੍ਰਤੀ ਹਮਦਰਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਲਹਿਰ ਉੱਠੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਲਾਮਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਾਂਗਚੁਕ, ਜਿਸਨੇ ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਨੇ 26 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਉਦੋਂ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਗ ‘ਤੇ ਲਿਖਤੀ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ: ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਤੇ “ਸੌਦੇ” ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸੋਨਮ ਵਾਂਗਚੁਕ ਨੇ ਆਪਣਾ 26 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਤੋੜਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰੋਲਿੰਗ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਆ ਗਿਆ। ਸੀਨੀਅਰ ਸੀਜੇਪੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵਾਂਗਚੁਕ ਦੇ ਰਸਮੀ ਬ੍ਰੇਕਅੱਪ ‘ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹੁਣ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਵਾਂਗਚੁਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ, ਪਰ ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਧਰਮਿੰਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੁਝ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। ਤੁਰੰਤ, ਕਈ ਸੀਜੇਪੀ ਸਮਰਥਕਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਵਾਂਗਚੁਕ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣਾ, ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਸੌਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਪ) ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ ਗਏ ਸਨ, ਨੇ ਵੀ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਵਾਲਾ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਸੰਜੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ, ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਖਾਤਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ “ਮੈਂ ਸੋਨਮ ਵਾਂਗਚੁਕ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ” ਡੀਪੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ।
ਵੰਗਚੁਕ ਦਾ ਦਰਦ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਫੈਲ ਗਿਆ
ਸੋਨਮ ਵਾਂਗਚੁਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਇੰਨੀ ਦੁਖੀ ਸੀ ਕਿ, ਆਪਣੀ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਾਲਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਤਰਲ ਖੁਰਾਕ ‘ਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਵਾਂਗਚੁਕ ਨੇ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਡੂੰਘਾ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਥੋੜ੍ਹੀ ਉਦਾਸੀ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੈਰਾਨੀ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਭਰਾਵਾਂ, ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ 26 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਦਾ ਭਾਰ 11 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲੱਦਾਖ ਦੀ ਕਠੋਰ ਠੰਢ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਤੱਕ, ਇਹ ਸਭ ਸਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੀ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਚਰਿੱਤਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਮੇਰਾ ਵਰਤ ਕਿੰਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ?” ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਕਿਉਂ ਤੋੜਿਆ, ਕਿਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਸੌਦਾ ਕੀਤਾ? ਮੈਂ ਕੱਲ੍ਹ ਤੋਂ ਕੁਝ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਊਰਜਾ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਊਰਜਾ ਖਰਚ ਕਰਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਠਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਸ਼ਰਮ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਉਸ ਦੇਸ਼ ‘ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਅਜਿਹੀ ਸੋਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਘਿਣਾਉਣੇ ਵਿਚਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।”
ਪਤਨੀ ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਅੰਗਮੋ ਦਾ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਬਿਆਨ
ਸੋਨਮ ਵਾਂਗਚੁਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਅੰਗਮੋ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਢੁਕਵਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਆਈਸੀਯੂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 11 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨਾ ਚੁਣਿਆ, ਆਪਣੇ ਆਰਾਮ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਗਣਨਾਵਾਂ ਉਸ ‘ਤੇ ਥੋਪਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਨੁੱਖੀ ਹਮਦਰਦੀ ਦਿਖਾਈਏ।” ਹਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜੋ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਹੀ ਜਾਂ ਗਲਤ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਨੈਤਿਕ ਤਾਕਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਦਿਲ ਰੱਖੋ।
‘ਸਮਾਜ ਵੀਕਲੀ’ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿਤਾ ਲਿੰਕ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
https://play.google.com/store/apps/details?id=in.yourhost.samajweekly
